Over tranquillizers -m.n. Benzodiazepinen-

Hands holding glass of water and tabletsTranquillizers of kalmerende middelen als: Diazepam (o.a. Stesolid, Valium)
Er zijn vele verschillende stoffen die een kalmerende werking hebben op ons brein en zij verschillen ook in de uitwerking allemaal een beetje. Maar er zijn specifiek middelen die worden voorgeschreven bij slapeloosheid of angsten. Maar hun verslavingspotentieel is behoorlijk.
Chemisch gezien zijn daarin de belangrijkste groepen de zogenaamde barbituraten en de benzodiazepinen. In dit artikel zal de nadruk liggen op de benzo’s omdat daar de meeste verslavingsproblemen mee ontstaan. Middelen als (alfabetisch) Librium, Normison, Rohypnol, Seresta, Stesolid, Temesta, Tranxene & Valium behoren tot deze groep die lang niet alleen maar als ‘medicijn’ wordt gebruikt.

the medicated state of mind
is overrated…
red hot chilly peppers

Question: Ja maar, de dokter schreef het toch voor?…

We horen dat regelmatig: “dan is het toch niet verslavend?”

Answer: Of een arts een bepaald middel voorschrijft of niet, dat verandert niets aan een belangrijke eigenschap van dat middel: het risico om er aan verslaafd te worden…

Om afhankelijkheid te voorkomen zou eigenlijk bij slaapstoornissen benzodiazepine niet langer dan een dag of 10 moeten worden gebruikt. En voor de behandeling van angsten zou eigenlijk slechts maximaal een week of vijf, zes moeten worden teruggegrepen op benzo’s…

Natuurlijk is het de professionele verantwoordelijkheid van de arts om jou erop te wijzen dat bepaalde medicatie een verslavingsrisico in zich heeft…
Maar hoe hard heb jij je best gedaan om deze pillen ‘los te peuteren’? Heb je de assistente ervan op de hoogte gebracht dat dit nu al het zoveelste ‘herhalingsreceptje’ is dat je vraagt? Heb je nog nooit de waarheid een beetje hoeven ‘verdraaien’ om aan je pillen te komen?

Zo niet, dan is in overleg met jouw arts blijkbaar medicatie afgesproken waar misschien een verslavingsrisico aan zit. Maar dat is besproken en daar dragen jullie een gezamenlijke verantwoording voor.
Heb je er niet op een dergelijke manier over gesproken? Lees dan nog even door…

Een stukje historie

Aan het begin van de eeuw was Barbital als eerste ‘barbituraat‘ verkrijgbaar. In de volgende 10 tot 20 jaar volgden: phenobarbital (ook gebruikt bij epilepsie), amobarbital, pentobarbital, secobarbital. Tegenwoordig worden deze middelen eigenlijk niet meer gebruikt tegen slapeloosheid of angsten. Sommige van deze middelen worden nog wel bij de narcose tijdens operaties gebruikt. Maar meestal worden eerder benzodiazepinen gebruikt als het gaat om de behandeling van angsten of slapeloosheid.
De populariteit van deze middelen hebben ook tot gevolg gehad dat er veel mensen aan verslaafd zijn geraakt. Naar schatting zijn er in Nederland zo’n 300 duizend vrouwen en nog eens zo’n 150 duizend mannen verslaafd aan benzodiazepinen. Benzo’s werden dan ook ruim twee maal zo vaak aan vrouwen voorgeschreven als aan mannen.

Gebruik – misbruik

Er is natuurlijk een glijdende overgang tussen het gebruik en het misbruik van dergelijke middelen.
Het gebruik begint vaak in overleg met de huisarts. Dan is het ook nog gebruik. Maar gaandeweg loopt het op. Of het duurt te lang. De huisarts moet een beetje onder druk worden gezet om nog nieuwe pillen te krijgen. Of je moet ervoor zorgen dat je een herhalingsreceptje ritselt via de assistent(e) of een vervanger. En dan is er natuurlijk nog het grijze circuit van de pillen van familieleden of kennissen. En in het laatste geval kunnen zij ook op straat worden gekocht bij dealers of collega-gebruikers.
Als zij al als drug worden misbruikt dan gaat het daarbij om het angstonderdrukkend effect, de versterking van de verandering van stemming door andere drugs (zo wordt het nog wel eens gebruikt om zwakke heroïne ‘op te voeren’, het wordt wel gebruikt als tegeneffect voor amfetaminen.

Eigenschappen van Benzodiazepinen

Benzodiazepinen zijn sinds het begin van de jaren ’60 op de markt en zij worden weliswaar minder, maar nog altijd regelmatig gebruikt in de behandeling van slapeloosheid en angsten. Een van de redenen hiervoor is dat benzo’s minder risico geven dan barbituraten wanneer je ze te hoog doseert.
Allereerst de eigenschappen van dit medicijn als het in lage dosis toegediend wordt. Dan treden de (al-dan-niet gewenste) werkingen op:

  • Onverschilligheid.
  • Verminderd concentratievermogen.
  • Vertraagde reactietijd (de reden waarom je niet moet autorijden als je deze medicatie krijgt).
  • Vermindering van angsten en spanningen.
  • Verminderde spanning in de spieren.
  • Een lichte slaperigheid,

Met name de laatste twee zijn er de reden voor dat dit middel vaak wordt voorgeschreven. Dat maakt dat bijvoorbeeld Tranxene ook nog wel eens wordt ingezet bij onthoudingsverschijnselen van bijvoorbeeld alcohol, als dit plotseling wordt gestopt.
Bij toediening van een hogere dosis kunnen optreden:

  • Een lege, eufore ‘laat-maar-waaien’-stemming en een duidelijke roes-toestand.
  • Verslapping van spieren, zodat de gebruiker er slap bij zit, hangerig wordt of ligt.
  • Een totale onverschilligheid voor wat er in de omgeving gebeurt. Dit kan zo sterk zijn dat deze mensen al gauw een beetje verward overkomen.
  • Gestoord bewegingspatroon. Bijvoorbeeld:
    • onzeker lopen,
    • spreken met dubbele tong of lallen.
  • Een bleek, vaak wat opgezwollen gelaat met uitdrukkingsloze, glanzende ogen.
  • Duizeligheid en evenwichtsstoornissen.
  • Een afname van de seksuele behoefte.

Het is belangrijk om te weten dat de werking van diazepam door alcohol wordt versterkt. Dit wordt wel ‘potentiëring’ genoemd; de werking wordt sterker.

Dit is de reden dat deze medicatie gevaarlijk is in combinatie met drank. Er worden makkelijk inschattingsfouten gemaakt want de ‘normale dosis’ kan ineens een overdosis worden door de werking van de alcohol. Deze potentiëring wordt ook wel gebruikt (met alle risico’s van dien) om de geestelijke werking van sommige drugs te versterken.
Ook de tegengestelde werking van het gecombineerd innemen van amfetamine en een benzodiazepinen is bekend en zeker onder sommige voetbalsupporters geliefd om de agressieve stemming die het teweeg brengt. Redeloze driftaanvallen kunnen daarvan het gevolg zijn waarbij de dader dan zelfs vaak nog niet eens in staat is om zichzelf te herinneren wat zij hebben gedaan door het geheugenverlies dat dit middel kan veroorzaken.

Werkzame benzodiazepine (alfabetisch) Merknaam
Chloordiazepoxide Librium
Temazepam Normison
Flunitrazepam Rohypnol
Oxazepam Seresta
Lorazepam Temesta
Clorazepaat Tranxene
Diazepam Stesolid & Valium

<!– center></center–>

Onthoudingsverschijnselen

Dat deze medicatie soms nodig is, dat zullen wij zeker niet ontkennen. Maar dat deze medicatie ook heftig verslavend kunnen zijn, dat wordt vaak uit het oog verloren. Te gemakkelijk wordt er aan de arts om een herhalingsreceptje gevraagd… en soms wordt dat door artsen ook te gemakkelijk voor geschreven.
De lichamelijke verslaving is al te herkennen aan de zogenaamde (lichamelijke) ‘onthoudingsverschijnselen’.

  • Slapeloosheid.
  • Zweten.
  • Tremoren (trillen, zelfs schudden).
  • Misselijkheid & Braken.
  • Jeuk.
  • Psychose: er treedt dan een sterke verwardheid op, de patiënt is extreem angstig, hij weet niet waar hij is, heeft last van hallucinaties en het bewustzijn is verlaagd.
  • Toevallen: de patiënt raakt dan plotseling bewusteloos en valt als een blok neer.

Toch zijn deze eerste duidelijke lichamelijke verschijnselen vaak al na een paar weken behoorlijk teruggenomen.

Dat zijn natuurlijk stuk voor stuk ervaringen die nou niet bepaald een ‘rustgevende’ uitwerking hebben. Sterker nog het zijn vaak de verschijnselen waardoor mensen zijn begonnen om deze medicijnen te nemen. Dus je kan je voorstellen dat de mensen die aan deze pillen verslaafd zijn erg graag zullen terug grijpen naar die pil waar zij vroeger zo rustig van werden (ook al is het de onthouding van deze pil die voor de klachten zorgt).
Je kan je misschien ook voorstellen dat het voor de (huis)arts erg aantrekkelijk is om opnieuw het voorstel te doen wat de vorige keer zo goed gewerkt heeft, om de patiënt te geven waar de patiënt zo tevreden van wordt… (lijkt te worden).

Begrijp mij goed, dit klinkt makkelijk als één van die schreeuwerige ‘anti-benzo-vlugschriften’. Maar zo is het zeker niet bedoeld. Benzodiazepinen kunnen echt een verantwoorde keuze zijn in specifieke gevallen. Bij bijvoorbeeld chronische angsten wanneer alle andere middelen gefaald hebben, bij sommige epileptische klachten en in de verslavingsbehandeling bij delirium- of detoxificatieproblemen.

Therapie en tranquillizers -psychische afhankelijkheid-

Deze middelen veroorzaken een vrij sterke lichamelijke afhankelijkheid. Wanneer een “volwaardige” verslaving is ontstaan kan het stoppen van deze medicatie tot maanden nadien zorgen voor verstoringen van de slaap, vegetatieve reacties als trillen en zweten etc.
Behalve de lichamelijke verslaving treedt er ook een vrij sterke psychische afhankelijkheidsreactie op. Mensen die namelijk eenmaal geleerd hebben hun problemen ‘op te lossen’ met tranquillizers, zijn vaak gewoon niet langer bereid om zich werkelijk in te zetten voor een echte oplossing van hun problemen. Het is begrijpelijk dat iemand die in het leven de clustering “er is angst => pil d’r in => angst weg” geleerd heeft, daardoor veel minder bereid is, op den duur zelfs niet meer in staat is, om de eigen angsten onder ogen te zien. Om te kijken waar die angst vandaan komt en er andere oplossingen voor te zoeken. Hij-of-zij heeft zich met het misbruik van pillen aangeleerd dat die angst “niet om uit te houden” is en alleen medicinaal kan worden opgelost.
En dat is toch wel vaak de kern van de verschillende vormen van (psycho-)therapie: hoe leer ik mijn eigen angsten serieus nemen zodat ze overwonnen kunnen worden…
Duidelijk zal het zijn dat het lastiger is om de eigen angsten serieus te nemen als je ze dempt. Aan de andere kant zou je er ook niets aan hebben om door je eigen angsten overspoeld te worden.

Duidelijk zal zijn dat deze medicatie met beleid moet worden geslikt.
Duidelijk zal het ook zijn, dat je er verstandig aan doet om niet stiekem te gaan slikken maar in overleg met jouw arts (en eventuele therapeuten) jouw medicatie gebruikt voor een lange termijn doel.
Duidelijk zal ook zijn dat je samen met jouw arts kunt gaan zoeken naar manieren om deze medicijnverslaving te boven te komen. Misschien kan je voor een langere periode afspraken maken dat je wekelijks even met jouw arts bespreekt hoe het afbouwen gaat om over de ontwenningsverschijnselen te praten en het afbouwschema te bespreken. Er zijn artsen die voorstellen om iedere week 25% af te bouwen, er zijn artsen die zeggen (en vanuit de ervaring als verslavingsdeskundige kan ik dit onderschrijven)
“het eerste begin moet inderdaad niet te lang duren maar het moeilijkst bij deze verslaving zijn vaak de rituele aspecten van de laatste (halve) pilletjes. Er staat niemand met een tijdklokje bij de eindstreep maar zorg dat je jezelf houdt aan het afgesproken afbouw schema! Ook al is dat een vermindering van 10% per week” ook al is een traject dat gaat met de helft van een kwart pilletje per keer… Als het maar wordt vastgehouden en door blijft gaan.

Over tranquillizers: wij willen u er niet bang voor maken… maar soms kan het verstandiger zijn om op een andere manier met spanningen om te leren gaan. Pas daarbij op dat je samen met jouw arts goed kijkt of er mogelijk andere dingen nodig zijn. Je zal zeker(!) niet de eerste zijn die een benzodiazepine-verslaving vervangt voor een alcohol verslaving of onhandig gebruik van antidepressiva.

Sterkte bij het vinden van betere wegen…

Advertenties

Sinds ruim een kwart eeuw werkzaam als therapeut / supervisor. Gespecialiseerd in behandeling van controleverlies door verslavingen. Ik ben niet bezig met veroordeling van taboes. Ieder maakt de keuzes zoals hij/zij wil. Het draait erom dat we samen die keuzes zo maken dat je een gelukkig mens bent. Het is aan mij om daar helder en praktisch uitleg over te geven en je te helpen bij het zetten van stappen, het is aan jou om de stappen te zetten. Samenwerking staat voorop.

Tagged with: , , , ,
Geplaatst in afhankelijkheid, downers

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: